احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
944
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
گمگوت نامهاى ديگر : غوتاغنبا - كوتاكنبا - كم كوت . Gambogia - Gamboge - Gomme gutte . مشخصات : صمغ رزينى است كه از چند گونه درخت از جنس Garcinia من جمله درخت گارسىنيا گرفته مىشود . گارسىنيا درختى است از خانوادهء clusiaceae به بلندى پنج تا بيست متر . برگهاى آن متقابل ، هميشهسبز ، بيضى شكل ، پهن و نوكتيز و داراى رگبرگ اصلى مشخص و تعداد زيادى رگبرگهاى فرعى است . گلهاى آن دو نوع است ، گل نر به رنگ آبى مايل به قرمز كه در كنار برگها ظاهر مىشود و گل ماده كه بهطور منفرد بدون دمگل روى ساقه ظاهر مىشود . ميوهء آن گوشتى و كروى و بدون كرك است و در ابعاد يك گيلاس به رنگ قرمز كه در آن چهار دانه قرار دارد ، اين ميوه را به انگليسى Mangostam گويند . از شاخ و برگهاى آن بهطور طبيعى ولى از پوست تنهة آن در اثر شكاف كه وارد مىشود و همچنين از شكافى كه در ميوهء آن ايجاد مىشود عصاره و شيرهاى خارج مىشود كه همان صمغ رزينى گمگوت است . اين صمغ ابتدا به صورت مايع روان و زردرنگ است ولى بهتدريج سفت مىشود . گمگوت كه در بازار عرضه مىشود معمولا به شكل قطعات استوانه شكلى است كه سطح خارجى آن برّاق و به رنگ زرد تيره و مقطع آن زرد مايل به قرمز است و آن شكننده و بىبو است و طعم ضعيفى دارد و چون كمى از خوردن آن بگذرد كمى حدّت در حلق احساس مىشود . درختان فوق الذكر كه در جنوب هندوستان و در سيلان ، سيام و كامبوج بهطور خودرو مىرويد . طبيعت آن : نسبتا گرم و خشك است . خواص درمانى : اگر 2 / 0 گرم يا 2 دسىگرم از آن را با كمى گلقند بخوريد . مسهلى بسيار قوى است ، براى دفع كرم رودهها مؤثر است ، موجب جذب خون به آلات و اندام واقع در حوضه مىشود ، اخلاط فاسده در قسمتهاى معده و كبد و ساير اعضا و فضولات ساير اعضا ديگر را دفع مىكند ، براى رفع بيماريهاى سرد دماغى و عصبى و سينهاى و معدى ، كبدى ، فلج ، لقوه ، سستى ، تشنج امتلائى ماليخوليا ، نزول آب در چشم و ثقل سامعه ، تنگىنفس ، سرفهء سرد ، استسقا ، يرقان ، بندآمدگى ادرار مفيد مىباشد . تذكر : مصرف بيش از حد مجاز آن مضرّ است و اگر چهار گرم از آن خورده شود عوارض شديد منجر به مرگ ايجاد مىنمايد لذا مصرف آن بايد با نظر پزشك انجام شود .